منو سایت بیزینس گلوری

بوم مدل کسب و کار چیست – معرفی و بررسی 9 عنصر سازنده

بوم مدل کسب و کار

ممکن است تجربه راه‌اندازی یک کسب و کار را داشته باشید یا قصد راه اندازی یک کسب و کار را دارید که در هر دو صورت طبیعی است بدانید هر کسب و کاری برای راه اندازی مراحل مختلفی را پیش رو دارد. پیش از تشکیل یک کسب و کار اقدامات مهمی باید مورد توجه واقع شوند که یکی از مهم‌ترین آن‌ها آماده کردن مدل کسب و کار یا طراحی بیزینس مدل است. مدل کسب و کار منطق کار شما را در چگونگی خلق، ارائه و کسب ارزش توصیف می‌کند و دیدگاه جامعی از نقشه کارتان به شما می‌دهد.

آیا می‌دانید برای ساخته شدن یک خانه اولین اقدام چیست؟ بله درست است. اولین اقدام در ساختن خانه، ترسیم نقشه آن خانه است. کسب و کار راه هم اینچنین برای خود در نظر بگیرید. بنابراین اولین اقدام تشکیل یک کسب و کار به همراه داشتن نقشه آن است. نقشه هر کسب و کار قبل از تشکیل، در واقع همان مدل کسب و کار یا بیزینس مدل می‌باشد.

در این مقاله قصد داریم در مورد طراحی بوم مدل کسب و کار که یک روش محبوب و کاربردی برای تعیین بیزینس مدل است را به طور مفصل صحبت کنیم. با ما همراه باشید…

بوم مدل کسب و کار چیست

تعریف بیزینس مدل و بوم مدل کسب و کار

قبل از این که بگوییم بوم مدل کسب و کار چیست و کاربردهای آن را معرفی کنیم، بهتر است مفهوم کلی مدل کسب و کار یا بیزینس مدل را بررسی کنیم. مدل کسب و کار یک طرحی است که در آن بخش‌های مهم یک کسب و کار مانند مشتریان، ارزش پیشنهادی، زیرساخت و پایداری مالی، تحلیل و بررسی می‌شود. با تولد هر کسب و کار یک مدل کسب و کار مختص به آن به وجود می‌آید. بنابراین صاحبین کسب و کار قبل از این که ایده کسب و کار خود را پیاده سازی کنند، باید به طراحی مدل کسب و کار بپردازند.

جدول بوم کسب و کار یک جدولی است که شامل 9 عنصر سازنده و مهم می‌باشد. این جدول به شما راهنمایی می‌کند تا به ترتیب عناصر سازنده کسب و کار خودتان را ترسیم کنید. با طراحی بوم کسب وکار، هر زمان که اراده کنید قادر خواهید بود یک نسخه ملموس و بصری از عناصر اصلی بیزینس خود را مشاهده کنید. هنگامی که بخواهید تصمیمات جدی و مهمی در جهت رشد و نمو کسب و کارتان اتخاذ کنید، باید به این بوم و جدول رجوع کنید.

تاریخچه بوم مدل کسب و کار

بوم مدل کسب و کار (Business Model Canvas) توسط آقایان الکساندر استروالدر و ایو پیگنیور “Alexander Osterwalder” و “Yves Pigneur” مطرح شد. آن‌ها این مفهوم را در کتابی با عنوان “تولید مدل کسب و کار” (Business Model Generation) که در سال 2010 منتشر شد، معرفی کردند. بنابراین، تاریخ معرفی این ابزار به سال 2010 برمی‌گردد.

در این کتاب، Osterwalder و Pigneur به توضیح جزئیات مدل‌های کسب و کار پرداخته و بوم مدل کسب و کار را به عنوان یک ابزار تصویری برای توصیف و تحلیل مدل‌های کسب و کار مطرح کردند. ایده اصلی این بود که با ارائه یک چارچوب ساده و قابل فهم، افراد می‌توانند مدل‌های کسب و کار خود را بهبود بخشند و نقاط قوت و ضعف آنها را شناسایی کنند. این ابزار به ویژه در محیط‌های کارآفرینی و استارتاپی جامعه کسب و کار بسیار مورد استفاده قرار گرفته است و به سرعت جلب توجه جوانان و کسب‌وکارهای نوپا پیدا کرده است.

این در واقع یک جدول با ستون‌های مختلف (ستون‌های 9 گانه) است که شما در هر ستون اطلاعات مربوطه را وارد می‌کنید. بندهای بعدی مقاله را از دست ندهید تا با مزایا و کاربرد و توضیح کامل هر کدام از این ستون‌ها آشنا شوید.

مزایای بوم کسب و کار

زمانی که پیش از راه اندازی کسب و کار به سراغ طراحی بوم کسب و کار بروید، گامی بسیار کاربردی در راه اندازی کسب و کارتان برداشته‌اید زیرا بخش‌هایی که در مدل کسب و کار بررسی می‌شوند، یک دید کلی نسبت به آینده و روند کاری به شما می‌دهند. تا به اینجا چندین مرتبه از اهمیت طراحی جدول بوم کسب و کار حرف زدیم، حال قصد داریم بدانیم که چرا؟

  • قابل فهم بودن: بوم مدل کسب و کار دسته بندی واضح و قابل فهم و مصوری دارد و تمام بخش هایی که باید بررسی شوند را به صورت ستون های مجزا در خود جای داده است. تعداد این ستون ها 9 تا میباشد که در ادامه به آن ها خواهیم پرداخت.
  • ارزیابی کسب و کار: شما میتوانید با داشتن این بوم هر زمان که خواستید به آن نگاه کنید و به ارزیابی کسب و کارتان بپردازید و نقاط ضعف و قوت خودتان را شناسایی کنید.
  • قابلیت تغییر دادن: از آنجایی که قالبی تفکیک شده است، اگر قصد داشتید تغییراتی را در آن ایجاد کنید به راحتی و به سرعت میتوانید این کار را انجام دهید.

پس از شناخت مزایا، اولین قدم شناخت اجزای سازنده بوم کسب و کار است. مهم‌ترین بخش این مقاله مطالبی است که در بند بعدی قرار داده‌ایم.

برای دریافت مشاوره کسب و کار از بیزینس گلوری با شماره زیر تماس حاصل فرمایید.

09909992403

بوم مدل کسب و کار

اجزای بوم مدل کسب و کار

پس از اینکه فهمیدیم بوم مدل کسب و کار چیست باید به بررسی جامع اجزای آن بپردازیم. بوم مدل کسب و کار دارای 9 جز سازنده است. روند طراحی و تکمیل بوم مدل کسب و کار هم ملزم به تکمیل کردن این 9 جز سازنده می‌باشد.

بخش‌های مشتری (Customer Segments) = مشتریان محصول و خدمات سازمان، چه کسانی هستند؟

ارزش‌های پیشنهادی (Value Proposition) = سازمان برای مشتریان مدنظر چه ارزشی خلق و ارائه می‌کند؟

کانال‌ها (Channels) = سازمان از چه کانال‌هایی مشتریان را از ارزش‌های پیشنهادی خود آگاه می‌کند؟

ارتباط با مشتری (Customer Relationships)= سازمان چه روابطی با مشتریان به منظور جذب، حفظ و افزایش آنها ایجاد می‌کند؟

جریان‌های درآمدی (Revenue Streams) = سازمان از چه راهی درآمدزایی می‌کند؟

منابع کلیدی (Key Resources) = چه منابعی برای ایجاد و ارائه ارزش‌های پیشنهادی به مشتریان لازم است؟

فعالیت‌های کلیدی (Key Activities)= چه فعالیت‌هایی برای ارائه ارزش به مشتریان و کسب درآمد باید انجام داد؟

شرکای کلیدی (Key Partners) = کدام افراد و موسسات دیگری برای برون سپاری فعالیت‌های کلیدی مدنظر شرکت است؟

ساختار هزینه (Cost Structure) = مهم‌ترین هزینه‌های پیاده سازی تمام این مراحل در کسب و کار چقدر است؟

 

توضیح جامع هر عنصر:

بخش های مشتری (Customer Segments)

بخش مشتری شامل گروه‌های مختلفی از افراد می‌باشد که یک کسب و کار قصد دستیابی و خدمات رسانی به آنان را دارد. در واقع مشتریان قلب هر کسب و کار هستند و هیچ کسب و کاری بدون مشتری نمی‌تواند دوام بیاورد. با دانستن این موضوع کسب و کار باید قبل از خدمات رسانی مشخص کند که می‌خواهد کدام دسته از افراد را به عنوان مشتریان خود در نظر بگیرید و از کدام دسته از افراد چشم پوشی کند. در اینجا انواع مختلفی از مشتریان را قرار داده‌ایم.

بازار انبوه، بازار گوشه ای، بازار بخش بندی شده، بازار متنوع، بازار های چند وجهی (پلتفرم های چند وجهی)

همچنین مشتریان باید از لحاظ سن، جنسیت، منطقه جغرافیایی و… دسته بندی شوند تا بازار هدف شما دقیق تر شکل گیرد.

 

ارزش های پیشنهادی (Value Proposition)

ارزش‌های پیشنهادی بسته‌ای از محصولات و خدمات را توصیف می‌کند که برای مشتری ارزش خلق می‌کند. ارزش پیشنهادی همان دلیل ترجیح یک شرکت به شرکتی دیگر از سوی مشتریان است. ارزش پیشنهادی شامل محصولات و خدماتی است که شرکت به منظور برآورده کردن نیازهای مشتری ارائه می‌دهد و هدف آن رساندن منفعت به مشتری می‌باشد. ارزش‌های پیشنهادی انواع مختلفی دارند.

  • تازگی
  • عملکرد
  • سفارشی سازی
  • انجام کامل کار
  • طراحی
  • برند
  • قیمت
  • کاهش
  • هزینه
  • کاهش ریسک
  • راحتی
  • قابلیت دسترسی

 

کانال ها (Channels)

ارزش‌های پیشنهادی کسب و کار باید از طریق کانال‌های ارتباطی به مشتریان ارائه شوند. این جز مشخص می‌کند که کسب و کار از چه طریقی سعی می‌کند مشتریان را از وجود ارزش‌های پیشنهادی خود آگاه کند. این کانال‌های ارتباطی وظایفی دارند، از جمله آگاهی دادن به مشتری، کمک به مشتری برای ارزیابی، فراهم آوردن امکان خرید، تحویل ارزش ارائه شده به مشتری و فراهم آوردن امکان خدمات پس از فروش.

 

ارتباط با مشتری (Customer Relationships)

بخش ارتباط با مشتریان انواع روابطی را توصیف می‌کند که شرکت با مشتریان خود برقرار می‌کند. به عنوان مثال برخی از شرکت‌ها خدمات خودکار پشتیبانی را ارائه می‌دهند اما برخی از شرکت‌ها پشتیبانی تلفنی و یا قرار دادن یک نیروی پشتیبانی اختصاصی برای مشتریان را انتخاب می‌کنند. نوع این روابط هست که تاثیر عمیقی بر روی جذب و حفظ مشتری و افزایش میزان فروش می‌گذارد.

 

جریان های درآمدی (Revenue Streams)

این عنصر نشان دهنده درآمدی است که سازمان از هر بخش مشتری کسب می‌کند. سازمان باید مشخص کند که مشتریانش واقعاً برای چه ارزشی تمایل به پرداخت پول دارد و همان را در بخش جریان درآمدی خود در نظر بگیرد. جریان‌های درآمدی انواع مختلفی دارد:

  • فروش دارایی
  • حق عضویت
  • حق استفاده
  • اجاره دادن

 

منابع کلیدی (Key Resources)

هر کسب و کار برای اینکه اهداف خودش را بهتر محقق کند نیازمند منابع کلیدی می‌باشد. این منابع کمک می‌کنند تا کسب و کار، ارزش پیشنهادی خودش را بهتر تولید و آماده کند و تا بتواند به مشتری ارائه دهد، سهم بازار خود را افزایش دهد و کسب درآمد کند. منابعی از جمله منابع فیزیکی، مالی، انسانی و معنوی.

فعالیت های کلیدی (Key Activities)

فعالیت‌های کلیدی مهم ترین کارهای مورد نیاز برای عملکرد صحیح مدل کسب و کار است. این بخش همانند منابع کلیدی برای خلق و ارائه ارزش و دستیابی به بازار و ارتباط با مشتری و کسب درآمد مناسب است. به عنوان مثال در یک شرکت تولیدی پوشاک، فرایند آماده سازی مواد اولیه، تولید محصول و بسته‌بندی جزوی از فعالیت‌های کلیدی آن شرکت محسوب می‌شود.

 

شرکای کلیدی (Key Partners)

این بخش تامین کنندگان و شرکای کلیدی یک کسب و کار را توصیف می‌کند. برخی از کسب و کارها به منظور کاهش ریسک و صرفه اقتصادی در فرایند تولید و آماده‌سازی با سازمان‌های دیگر شریک می‌شوند و تصمیم به ایجاد ائتلاف می‌گیرند. یک کسب و کار می‌تواند با شرکت‌هایی که رقیب او نیستند شراکت کند یا حتی می‌‌توانند با ایجاد ائتلاف‌هایی با رقبای خود برنامه‌های استراتژیکی برای پیشرفتشان بچینند.

 

ساختار هزینه (Cost Structure)

ساختار هزینه مهم‌ترین هزینه‌هایی را تشریح می‌کند که اجرای مدل کسب و کار با خود به همراه دارد. باید دقت داشته باشید که در این ستون هزینه‌ها را به گونه‌ای مدیریت کنید که با ارزش‌های پیشنهادی شما مطابقت داشته باشد. به عنوان مثال اگر کسب و کاری دارید که ارزش پیشنهادی آن کاهش هزینه برای مشتریان است باید سعی کنید در این بخش این موضوع را در نظر بگیرید.

برای دریافت مشاوره کسب و کار از بیزینس گلوری با شماره زیر تماس حاصل فرمایید.

09909992403

نحوه استفاده از بوم مدل کسب و کار

نحوه استفاده از بوم مدل کسب و کار

اگر قصد دارید از این بوم به منظور طراحی مدل کسب و کار خودتان استفاده کنید بهترین راه این است که بوم خالی را چاپ کنید و به دیوار بچسبانید. با این کار هر لحظه که اراده کنید این بوم در دفتر کارتان یا اتاقتان در معرض دید شما قرار دارد و می‌توانید به آن بنگرید و به ارزیابی بپردازید. نحوه پر کردن این بوم هم به اینگونه باشد که اطلاعات را در تکه کاغذهایی یادداشت کرده و در ستون مربوطه بچسبانید. با این کار هر وقت که خواستید می‌توانید آن را بردارید و تغییراتی در آن اعمال کنید. به همین راحتی!!

ختم کلام...

از این مقاله نتیجه می‌گیریم که بوم مدل کسب و کار یک ابزار برای نشان دادن اجزای مختلف یک کسب و کار از قبیل مشتریان، ارزش‌های پیشنهادی، زیر ساخت‌های کلیدی و جریان کسب درآمد است که به دانستن بهتر مسیر و نقشه کسب و کار کمک می‌کند. هدف ما از نگارش این مقاله این بود که شما را با این مفهوم کاربردی آشنا کنیم تا بتوانید از این ابزار برای راه اندازی کسب و کارتان یا حتی تقویت و بررسی کسب و کار خود استفاده کنید.

سپاس بی‌نهایتـــ
بیزینس گلوریـــ

برای دریافت مشاوره کسب و کار از بیزینس گلوری با شماره زیر تماس حاصل فرمایید.

09909992403

سوالات متداول

بوم مدل کسب و کار یک روش عالی برای ساختن مدل کسب و کار است. به نوعی یک جدول با ستون‌های مختلف است که شما در هر ستون اطلاعات مربوطه را وارد می‌کنید.

طراحی یک مدل کسب و کار شامل تعریف محصولات یا خدمات، شناسایی مشتری، تعیین منابع مورد نیاز، ارزش‌های پیشنهادی و تعیین روش‌های درآمدزایی است. طراحی یک مدل کسب و کار اجازه می‌دهد تا یک شرکت از طریق بهبود فرآیندها، انعطاف‌پذیری بیشتر و تقویت، به رقابت‌پذیری بیشتر برسد.

مدل بوم، به کمک تعیین منابع، قیمت‌گذاری و قراردادهای ارزش‌آفرینی، فعالیت‌ها شرکت را قادر می‌سازد تا منابع و فعالیت‌ها را بهینه‌سازی کرده و ارزش بهتری را ایجاد کند.

بله، از آنجایی که بوم مدل کسب و کار یک منطق مشترک در بین تمام کسب و کارهاست، بنابراین هر نوع کسب و کاری می‌تواند از این بوم بهره‌مند شود.  

4 پاسخ

    1. سلام وقت شما بخیر
      اگر منظورتون تفاوت “بوم مدل کسب و کار” و “مدل کسب و کار” هست که باید عرض کنم مدل کسب و کار یک مفهوم کلی است که دیدگاهی جامع از کسب و کارتان به شما میدهد
      بوم مدل کسب و کار، یک جدولی برای به تصویر کشیدن و مصور سازی بیزینس مدل است.
      در واقع تفاوت خاصی ندارند و فقط یک مفهوم را منتقل میکنند

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *